Page 111 - 15_6_Sinif_TK_Turkce.indb

Parçada Anlam 3. Bölüm
6TURTK-078

Dil ve Anlatım Özellikleri
Bir metnin “üslup” ve “içerik” olmak üzere iki yönü vardır. İçerik; metnin konusu, ana düşüncesi, yardımcı düşünceleri, olaylar
vb. ile ilgilidir. Üslup ise metnin dil ve anlatım özellikleridir. Yazar düşüncesini daha iyi anlatmak için yazısında ikilemelere,
deyimlere, söz sanatlarına, örneklemelere vb. yer verir. Ayrıca anlatacaklarına uygun bir anlatım tekniği seçip düşüncelerini,
düşünceyi geliştirme yöntemleriyle destekler. Dil anlatımla ilgili sorularda bizden yazarın düşüncesini anlatırken faydalandığı
bu unsurları belirlememiz ya da yazarın bu unsurlardan hangisini kullanmadığını tespit etmemiz istenir.

Örnek:
Örnek:
Stefan Zweig’ın en bilinen romanı Satranç, satrancın inceliklerini öğrenerek zihninde oynamaya başlayan ve tutku edindiği
bu oyun sebebiyle beyin hummasına yakalanan Dr. B’nin dramatik hikâyesini anlatan bir başyapıttır. İlk baskısı 1942’de Buenos
Aires’te 250 adet yapılan bu muhteşem eser, o tarihten bu yana yüz milyonlarca satılmıştır.
Bu metnin dil ve anlatım özelliklerinden bazıları şunlardır:
• Öznel ve nesnel ifadelere yer verilmiştir.
• Sayısal verilerden yararlanılmıştır.
• Açıklayıcı anlatımdan yararlanılmıştır.
• Karşılaştırmaya yer verilmiştir.

Etkinlik-3
Aşağıdaki metnin dil ve anlatım özellikleri ile ilgili doğru ifadeleri işaretleyiniz.
Tüketim toplumu, modern toplumlar için sıklıkla kullanılan ve bu toplumların giderek artan bir şekilde ihtiyaç haricinde tüketim
etrafında örgütlendiğini ifade eden bir ifadedir. Bu toplumların üyeleri ihtiyaçları olmadığı hâlde, örneğin evlerine ikinci hatta
üçüncü televizyonu alırlar, aynı şekilde kullanılabilir durumdaki eşyalarını sırf modası geçti diyerek çöpe atıp yerine yenisini
alırlar. Tüketim toplumunun üyeleri sırf tüketebilmek amacı ile tatillerde ve boş zamanlarında diğer insanlara göre daha çok
para harcarlar. Alışveriş onlar için ihtiyaç sebebiyle gerçekleştirilen bir eylem değildir. Onlar boş zamanlarını değerlendirme
amacıyla alışveriş yaparlar.
(....) Öyküleyici anlatım kullanılmıştır. (....) Aşamalı bir durumdan söz edilmiştir.
(....) Karşılaştırmaya başvurulmuştur. (....) Görsel ve işitsel ögeler ön plandadır.
(....) Öznel yargılara yer verilmiştir. (....) Deyimden yararlanılmıştır.
.

Etkinlik-4
Evin avlusuna sırtında çuval kaplı bir yayvan torba, elinde ufacık bir iskemle ve uzun bir demir parçası, dağınık kıyafetli bir
adam girdi. Torbasında da mukavva gibi bükülmüş bir tomar duruyordu. Konuştular; sonra önüne bir sürü patlak, sökük, par-
ça parça ayakkabı dizdiler. Satıcı, iskemlesine oturdu. Hasan da merakla karşısına geçti. Bu dört yanı duvarlı, tek kat, basık
ve toprak evde öyle canı sıkılıyordu ki... Şaşarak, eğlenerek seyrediyordu. Mukavvaya benzettiği kalın deriyi iki tarafı keskin,
incecik, sapsız bıçağıyla kesişine, ağzına çivileri alıp bunları ayakkabıların altına çabucak çakışına, deri parçalarını bir suya
koyup ıslatışına, çanaktaki macuna parmağını daldırıp tabanlara sürüşüne, hepsine bakıyordu.
Bu metnin dil anlatımıyla ilgili söylenebilecekleri işaretleyiniz.

(....) Öyküleyici anlatım kullanılmıştır. (....) Anlatım üçüncü kişi ağzıyla yapılmıştır.
(....) İkilemeye yer verilmiştir. (....) Gözlem gücünden yararlanılmıştır.
(....) Karşılaştırmaya başvurulmuştur (....) Kişileştirmeye başvurulmuştur.

109