Page 156 - 7. SINIF TK SOSYAL BİLGİLER

6. ÜNİTE SOSYAL BİLGİLER

ATATÜRK VE DEMOKRASİ

Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Türk milletinin bağımsız-
lık mücadelesi olan Millî Mücadele’yi başlatmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele’nin hazırlık aşamasında halkın katlımını sağla-
mak amacıyla genelgeler yayımlamış, kongreler düzenlemiştir. Anadolu’da yürütülen
bu halk mücadelesi İstanbul’da halk iradesini temsil eden son Osmanlı Mebusan Mec-
lisinin açılmasını sağlamıştır. Bu Meclis Türklerin barış şartlarını içeren ve Türk sınırlarını
Demokrasi: Yönetimin doğrudan çizen Misakımillî’yi kabul etmiştir. 16 Mart 1920’de İstanbul, İtilaf Devletleri tarafından
ya da dolaylı olarak halka verildiği resmen işgal edilmiş, Meclis kuşatılarak çok sayıda milletvekili tutuklanmış ve Osmanlı
bir sistemdir.
Mebusan Meclisi kapatılmıştır. Bu durum karşısında Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan
1920’de Ankara’da Büyük Millet Meclisini açmıştır.
Çok partili demokratik hayata
geçişe kadar Cumhuriyet Halk
Fırkası ülkeyi tek başına yönet-
miştir.

Millî Mücadele yeni açılan meclis tarafından yürütülmüş, 1 Kasım 1922’de saltanat kaldırılarak milletin
tek egemen güç olduğu gösterilmiş ve 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması ile de bağımsızlık
kazanılmıştır. Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından 11 Ağustos 1923’te II. TBMM açıl-
mıştır. Demokrasi taraftarı olan Mustafa Kemal Atatürk her zaman millî iradenin farklı görüşlerle yönetime
yansımasını savunan bir lider olmuştur. Bu doğrultuda 9 Eylül 1923’te yeni Türk devletinin ilk siyasi partisi
olan Halk Fırkasını kurmuştur. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının programında “Dinî inançlara ve fikir-
lere saygılıyız.” maddesinin yer alması inkılapları istemeyenlerin bu parti etrafında toplanmasına neden
olmuştur. 1925’te Doğu’da çıkan Şeyh Sait Ayaklanması’nda bazı parti üyelerinin rolü olduğu gerekçe
gösterilerek 3 Haziran 1925 tarihinde parti kapatılmıştır.

Türkiye 1929’lu yıllarda dünyayı etkisi altına alan ekonomik bunalımından etkilenmiştir. Bu bunalımdan
Türkiye’nin zarar görmemesi için mevcut ekonomi politikasının değişmesini savunan kişiler tarafından
Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci muhalefet partisi olan Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Atatürk’ün
de desteği ile kurulan bu parti ekonomide liberalizmi savunmuştur. Ancak bir süre sonra parti içine sızan
bazı kişiler, halkı inkılaplar aleyhinde kışkırtarak cumhuriyet karşıtı gösteriler yapmaya başlamışlardır.
Partinin kurucusu Fethi Okyar tarafından Serbest Cumhuriyet Fırkasının kapatılması ile Atatürk Döne-
mi’nde başka parti kurulmamıştır.

Mustafa Kemal Atatürk’ün yaşamını adadığı konulardan biri de Türkiye Cumhuriyeti’nde demokrasinin
yeşermesidir. Bunun için elinden geleni yapmış, demokrasinin sadece ülke yönetiminde uygulanmasını
yeterli görmeyerek hak ve özgürlükleri Türkiye Cumhuriyeti’nin her kesimine uygulamıştır. Bu anlamda
kadın hakları için elinden geleni yapmış, Medeni Kanunu’nu çıkarmış, kadına seçme ve seçilme hakkını
uygulamış, sosyal ve kültürel alanda birçok hak tanımıştır. Kadın-erkek eşitliğini sağlamaya çalışmış,
Türkiye Cumhuriyeti’ni çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarmak için Türk kadınına 1930’da belediye
başkanlığı, 1933’te muhtarlık ve 1934’te de milletvekili seçimlerine katılma hakkı tanımıştır.

185