Page 148 - 7. SINIF TK SOSYAL BİLGİLER

6. ÜNİTE SOSYAL BİLGİLER

DEMOKRASİNİN TARİHTEKİ YOLCULUĞU

Demokrasi, insanın sırf insan ol-
ması nedeniyle sahip olduğu hak Toplumların bugünkü demokratik yaşama ulaşması bir anda olmamış, belirli
ve hürriyetlerini kullanmasına im- bir süreç izleyerek günümüzdeki hâlini almıştır.
kân tanıyan bir yönetim şeklidir.

• MÖ 450 (Yunanistan) site adı verilen şehirlerde halk meclisleri bulunurdu. Bu meclislere sadece hür ve yetişkin
erkekler girebilirdi. Kadınlar ve hür olmayan erkeklerin mecliste olmalarına izin verilmezdi.
• MÖ 5. yy Roma İmparatorluğu’nda yayımlanan On İki Levha Kanunları ile insan hakları güvence altına alınmıştır.
• Demokrasideki yeniden canlanma, 1215 İngiltere Kralı I. John ile halk arasında Magna Carta Libartetum (Büyük
Özgürlük Kanunu) imzalanması ile olmuştur; Bu belge ile kralın yetkileri ilk defa sınırlandırılmıştır.
• 1789’da Fransa’da halk krala karşı ayaklanmış; özgürlük, adalet, milliyetçilik, eşitlik gibi kavramlar yayılmaya
başlamıştır. İnsan ve Yurttaşlık Hakları Bildirgesi yayımlanmış, mutlak monarşi yıkılarak cumhuriyet kurulmuştur.
• 1948’deki “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi” ile devletler bireylere tanınan hak ve özgürlükleri güvenceye almak
için uzlaşmışlardır.

Türklerde Demokrasinin Gelişim Evreleri

• 1808’de II. Mahmut Dönemi’nde padişah ile ayanlar arasında Sened-i İttifak imzalanmıştır. Bu sözleşme ile pa-
dişahın keyfi uygulamalarının önüne geçilmiştir.
• 1839’da Osmanlı Devleti’nde Sultan Abdülmecit Tanzimat Fermanı’nı yayımlamıştır. Gayrimüslimler ile Müslü-
man halkın eşitliği için düzenlemeler yapan Sultan Abdülmecit kendi isteği ile yetkilerini sınırlandırmış ve kanun
üstünlüğünü kabul etmiştir.
• 1856’da Sultan Abdülmecid zamanında gayrimüslimlere geniş haklar tanıyan Islahat Fermanı yayımlanmıştır.
• 1876’da II. Abdülhamit Dönemi’nde Genç Osmanlıların baskısı ile Kanun-i Esasi yürürlüğe girerek I. Meşrutiyet
ilan edilmiştir. Meşrutiyetin ilanı ile halk ilk defa yönetime katılma hakkını kullanmıştır.
• 1908 yılında II. Abdülhamit Dönemi’nde meşrutiyet 2. kez ilan edilmiştir.

Demokrasinin Temel İlkeleri
1. Millî Egemenlik: Halkın kendi kendini yönetme gücünü elinde bulundurması, bir başka deyişle halkın yönetimde
söz sahibi olması demektir.
2. Mllî Bağımsızlık: Egemenlik haklarının başka bir milletin veya bir devletin baskısı ve kontrolü altında olmadan
özgürce yaşanmasıdır.
3. Çoğulculuk: Demokrasilerde farklı görüşlerin yönetime yansıyabilmesi için aynı fikir ve görüşü savunan insanla-
rın bir araya gelerek parti kurmasıdır. İnsanlar da kendilerine uygun olan partiye oy vererek çoğulcu bir demok-
ratik ortamda yaşama şansı bulurlar.
4. Katılımcılık: Halkın ülke yönetimine katılması için oy kullanması gerekmektedir. Ayrıca yönetimde bulunan kişi-
ler kararlarında etkili olabilmek için derneklere, sivil toplum kuruluşlarına üye olarak yönetimde etkin rol oynarlar.
5. Eşitlik: Bireyler arasındaki eşitlik demokrasinin temel yapı taşıdır. Tüm vatandaşlar kanun önünde eşittirler. Bu
durum devletin sunduğu hizmetlerden eşit şekilde yararlanılmasını da beraberinde getirir.
6. Özgürlük: Kişinin başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermeden istediğini yapabilmesidir.

177