Page 210 - 15_6_Sinif_TK_Turkce.indb

11. BÖLÜM 6TURTK137 6. Sınıf Türkçe

DE, Kİ, Mİ’NİN YAZIMI

A. Bulunma Hâli Eki “-da, -de, -ta, -te” ile Bağlaç Olan “da, B. ‘’Ki’’nin Yazımı
de”nin Yazımı Dilimizde üç çeşit “ki” vardır:
1. Bulunma Hâl Eki Olan “-de” 1. Bağlaç olan ki
Bulunma hâl eki, getirildiği kelimeye bitişik yazılır. Eklendiği Bağlaç olan “ki” bir sözcüktür. Bu yüzden kendinden önceki
kelimenin son ünlüsüne göre “-da, -de, -te, -ta” şeklini alır. sözcüklerden ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin
Hâl eki alan “-de”yi cümleden çıkardığımızda cümlenin an- anlamı bozulmaz.
Örnekler:
lamı bozulur. Örnekler:
Örnekler:
Örnekler: • Duydum ki bizi terk etmeye karar vermişsin.
• Yazar hikâyede lise yıllarından bahsediyor. • O kadar yorgunum ki anlatamam.
(Yazar, hikâye lise yıllarından bahsediyor. Cümlenin anla- • Hava öyle sıcak ki nefes almakta zorlanıyoruz.
mı bozuldu.) Fön: Bağlaç olan “ki” birkaç örnekte kalıplaşmış olduğu için
• Çocuklar arka bahçede saklambaç oynuyor. bitişik yazılır “belki, çünkü hâlbuki, illaki, mademki, meğerki
• Manavda patates kalmamış. oysaki, sanki.”
• Sınıfta yirmi beş öğrenci var. 2. İlgi zamiri olan –ki
(Yukarıdaki cümlelerde bulunma hâli eki -de, -da’yı cümle- Ek olduğu için kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır ve bir
lerden çıkarırsak cümlelerin anlamı bozulur.) kavramın, varlığın yerini tutacak şekilde kullanılır. Cümleden
2. Bağlaç Olan “-de” çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur.
Bağlaç olan “de, da” bir sözcüktür ve kendinden önceki ve Örnekler:
Örnekler:
sonraki kelimeden ayrı yazılır. Kendisinden önceki sözcüğün • Bizim arabamız sizinki ile aynı markaymış.
son ünlüsüne bağlı olarak ünlü uyumlarına uyar. Bağlaç olan • İlgi zamiri “araba” sözcüğünün yerine kullanılmış.
“de, da’’ cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozul- • Romancının işi şairinki kadar zor değildir.
maz. • İlgi zamiri “iş” sözcüğünün yerine kullanılmış.
Örnekler: 3. Sıfat yapan –ki
Örnekler:
• Hikâye kitabını da alamadık. (Hikâye kitabını alamadık. Sıfat yapan –ki ek olduğu için kendinden önceki sözcüğe
Cümlenin anlamı bozulmadı.) bitişik yazılır. Bu eki alan sözcükler sıfat göreviyle kullanılır.
• Ali’nin anlattığı fıkrayı babama da anlattık. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur.
Örnekler:
• Sen de başını alıp gitme, ne olur! Örnekler:
(Yukarıdaki cümlelerde bağlaç olan “de, da”yı cümlelerden • Evdeki hesap çarşıya uymuyor.
çıkarırsak cümlelerin anlamı bozulmaz.) • Usta, arabadaki arızanın sebebini bulamadı.
Fön: Bağlaç olan “- de” hiçbir zaman “-te, -ta” şeklinde ya- • Kardelen’in yüzündeki yara hızla iyileşiyor.
zılmaz. Etkinlik-1
Örnekler: Aşağıda verilen sözcüklerden, “de ve ki”lerin yazımına
Örnekler:
• Okula gelirken simit te alabilir misin? dikkat ederek örnekteki gibi cümle oluşturunuz.
Yazımı yanlış a. ne / çanta / var / da
• Okula gelirken simit de alabilir misin? Çantada ne var?
Yazımı doğru b. çiçek / vişne / da / ağacı / açmış
Fön: Özel adların sonuna gelen “da/de” bağlacı kesme işare- ........................................................................................
tiyle ayrılmaz. c. anlat / anlayalım / derdini / ki
Örnekler:
Örnekler: ........................................................................................
• Nazlı’da satranç kulübüne katılacakmış. ç. akrabalarımı / ki / memlekette / aradım
Yazım yanlışı ........................................................................................
• Nazlı da satranç kulübüne katılacakmış. d. de / ödül / size / vereceklermiş
Yazımı doğru ........................................................................................

208