Page 147 - 15_6_Sinif_TK_Turkce.indb

4. BÖLÜM 6TURTK-087 6. Sınıf Türkçe

ÇEKİM EKLERİ

Örnekler:
Çekim Ekleri Örnekler:
Eklendiği sözcüğün anlamını, türünü ve yapısını değiştirme- • (Onun) Masası her zaman düzenlidir.
den cümle içindeki görevini belirleyen eklerdir. İyelik eki
İsim Çekim Ekleri • (Onun) Masayı mutfağa koyduk.
İsimlere ve isim soylu sözcüklere eklenerek bunları isim veya Belirtme hâl eki
eylemlere bağlayan; isimlerin kime ait olduğunu, durumlarını c. Yönelme Hâli (-e Hâli): İsimlere getirilen “-a/-e” hâl ek-
belirten ya da cümle içindeki görevlerini belirleyen eklerdir. leridir.
1. Hâl (Durum) Ekleri: İsimlere ve isim soylu sözcüklere be-
Örnekler:
lirtme, yönelme, bulunma ve ayrılma anlamlarını katarak on- Örnekler:
ların cümle içindeki görevlerini belirten eklerdir. • Zehra, bana iki tane kitap hediye etti.
a. Yalın Hâl: İsimlerin hiçbir durum ekini (-e, -i, -de, -den) • Şoför arabaya iki yolcu daha aldı.
almamış hâlidir. • Kahveye şeker atınca kahvenin tadı bozuluyor.
Örnekler:
Örnekler: d. Bulunma Hâli (-de Hâli): İsimlere getirilen “-da/-de/-ta/-
• Ahmet kahve içiyor. te” hâl ekleridir.
• Araba iki gün önce satıldı.
Örnekler:
• Yarınki gezinin iptal olduğunu ona ben söylerim. Örnekler:
b. Belirtme Hâli (-i Hâli): İsimlere getirilen “-i/-ı/-u/-ü” hâl • Arabada toplam on altı tane yolcu vardı.
ekleridir. • Şemsiyeni bende unutmuşsun.
Örnekler: • Zil, saat 4’te çalacak.
Örnekler:
Beni dün okulun önünde bekleyecekti.
Ahmet arabayı tek başına yıkamış. e. Ayrılma Hâli (-den Hâli): İsimlere getirilen “-dan/-den/-
İçtiğiniz kahveyi Kozan’dan almıştım. tan/-ten” hâl ekleridir.
Fön: 3. tekil şahıs iyelik eki (-ı/-i/-u/-ü) ile ismin belirtme hâli
Örnekler:
eki (-ı/-i/-u/-ü) şekil olarak birbirine benzemektedir ancak bu Örnekler:
iki ek, işlev bakımından farklıdır. Bu yüzden birbiriyle karıştı- • Bir önceki durakta arabadan dört kişi indi.
rılmamalıdır. “-i” eki alan sözcüğün başına “onun” sözcüğü • Ahmet, benden yardım istedi.
getirdiğimizde anlamlı oluyorsa o ek, iyelik ekidir; anlamsız • Gürültü alt kattan geliyormuş.
oluyorsa belirtme hâli ekidir.

Etkinlik-1
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerde kullanılan hâl (durum) eklerini (belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma) tab-
lodaki uygun bölmeden işaretleyiniz.

Cümleler Belirtme Yönelme Bulunma Ayrılma
1. İşten gelirken iki tane ekmek alabilir misin?
2. Tabloyu buraya asabilirsiniz.
3. Askere giden abimin eşyalarını depoya kaldırdık.
4. Telefonun şarj aletini Ahmet’e verdim.

5. Mayısta iki tane deneme sınavımız var.
6. Rüstem abiden aldığımız keseri geri vermeliyiz.
7. Koskoca şehirde sadece iki tane hastane varmış.
8. Mehmet’in elinden her iş gelir, diyorlar.

145