Page 103 - 15_6_Sinif_TK_Turkce.indb

3. BÖLÜM 6TURTK-076 6. Sınıf Türkçe

PARAGRAFIN YARDIMCI DÜŞÜNCELERİ

Etkinlik-1
Paragrafın Yardımcı Düşünceleri
Ana düşüncenin daha iyi anlaşılabilmesi için onu destekleyen Korku, bir duygu da olsa biliyoruz ki bu duygunun fiziksel
düşüncelere yardımcı düşünce denir. Bir paragrafta tek ana sonuçları var. Peki, biz korkunca bedenimize neler oluyor?
düşünce vardır ancak ana düşünce etrafına kümelenmiş bir- Bir insan büyük bir tehlikeyle ya da korku verici bir olayla
den fazla yardımcı düşünce bulunur. Yardımcı düşünce so- karşılaşınca bedenimiz otomatik olarak kendini savunmaya
ruları “Hangisine değinilmemiştir?”, “Hangisi söylenemez?”, hazırlıyor. Kalp ritmimiz hızlanıyor, kan basıncımız artıyor,
“Hangisi çıkarılamaz?” vb. şeklinde karşımıza çıkar. kanımızdaki şeker miktarı yükseliyor, göz bebeklerimiz bü-
Yardımcı düşünce sorularını çözerken şu hususlara dikkat yüyor, ışığa karşı duyarlılığımız artıyor. Tüm bu etkiler oluş-
etmeliyiz: tuğunda vücudumuzdaki “savaş ya da kaç” mekanizması
• Yardımcı düşünce soruları genellikle olumsuz- değinilme- devreye giriyor.
miştir, ulaşılamaz vb.- soru kökleriyle karşımıza çıkar. Bu parçadan çıkarılabilecek yargıları işaretleyiniz.
• Bu tip sorularda önce soru metnini, sonra paragrafı, daha ( ) Korkan insanın kalp ritmi hızlanır.
sonra da seçenekleri okumalıyız. Bu işlemden sonra seçe- ( ) Tüm insanlar az da olsa korkar.
neklerdeki ifadeleri paragraftaki cümlelerle tek tek eşleş- ( ) Korktuğumuzda vücudumuzda fiziksel değişimler mey-
tirmeliyiz. dana gelir.
• Paragrafı okurken anahtar kelimelerin altını çizebiliriz fakat ( ) Kanımızdaki şeker miktarı artınca korkumuz da artar.
paragrafın tamamının altını çizmekten kaçınmalıyız.

Örnek: Etkinlik-2
Örnek:
İnsanoğlunun birçok yapıtı doğa ile uyumu bozarken İran- Hikâye, roman, tiyatro, anı, fıkra gibi birçok edebî türde eser
lı Fariborz Sahba tarafından lotus çiçeğinden esinlenerek veren Refik Halid Karay (1888-1965), güçlü gözlem yeteneği
tasarlanan ve yapımı on sekiz ay süren Lotus Tapınağı’nın ve kendine özgü üslubuyla Türk edebiyatında olay hikâyeci-
doğa ile uyumu dikkat çekiyor. Etrafının sularla kaplı olması liğinin önde gelen temsilcilerinden biri olmuştur. Anadolu’yu
ve ulaşımın köprüler ile gerçekleştirilmesi gölde yüzen Lo- konu edinen hikâyelerin yanı sıra Orta Doğu insanının töre ve
tus çiçeğini andırıyor. Tüm din ve mezheplerin ibadet merkezi yaşamını anlattığı, dış dünyada olup bitenleri merkeze alan
olarak kabul edilen bu tapınağı, her yıl milyonlarca turist ziyaret hikâyeler de yazmıştır. Gurbet temasını öykülerinde başarı
ediyor. ile işlemiştir.
Bu parçada “Lotus Tapınağı”yla ilgili aşağıdakilerden hangi- Bu metinden Refik Halid Karay’la ilgili aşağıdakilerden
sine değinilmemiştir? hangilerine değinilmiştir? İşaretleyiniz.
A) Kim tarafından tasarlandığına
B) Yapımının ne kadar sürdüğüne Farklı edebî türlerde eser verdiğine
C) Görünümün ne benzediğine
D) Hangi ülkede yer aldığına
En başarılı olduğu türün hikâye olduğuna

Çözüm:
Çözüm:
Eserlerinde gurbet temasını da işlediğine
Seçeneklerle parçadaki cümleleri eşleştirdiğimiz zaman par-
çanın birinci cümlesinden hareketle “A” ve “B” seçeneğine
Kendine özgü bir üsluba sahip olduğuna
ulaşabiliriz. “Etrafının sularla kaplı olması ve ulaşımın köprü-
ler ile gerçekleştirilmesi gölde yüzen Lotus çiçeğini andırıyor.
cümlesinden hareketle C seçeneğine ulaşabiliriz. Parçada Tiyatro eserlerinin pek sevilmediğine
Lotus Tapınağı’nın İranlı bir mimar tarafından tasarlandığın- Olay hikayeciliğinin önde gelen temsilcilerinden biri
dan söz edilse de bu tapınağın hangi ülkede yer aldığından
olduğuna
söz edilmemiş. Bu nedenle doğru cevap, D seçeneğidir.

101