Page 175 - 6_SOSYAL_TK
P. 175
Test-1
Yönetim Biçimlerini Öğreniyorum
9. Cumhuriyet yönetim şeklinde egemenlik millete aittir. 11. Ülkeyi yönetme gücünün tek bir kişide toplanmasına
Devleti yönetecek olan kişiler halk tarafından seçimle iş “monarşi” denir. Bu gücü elinde bulunduran kişiye
başına getirilirler. İnsanlar, seçme ve seçilme hakkını dünya üzerinde farklı isimler verilmiştir. “Kral, kağan,
kullanarak ülke yönetimine katılabilirler. Seçme ve han, imparator, padişah, sultan vb.” bu isimlerden en
seçilme hakkı tüm millete aittir. Ülkeyi yöneten kişiler çok bilinenlerdir. Monarşinin görüldüğü ülkelerde yasa-
halka karşı sorumludur. Halk, yöneticileri seçim yoluyla ma, yürütme, yargı güçlerini elinde bulunduran kişi
değiştirme hakkına sahiptir. Halkın temsilcileri mecliste ülkesiyle ilgili kararlarda tek söz sahibidir. Monarşinin
halk adına bulunurlar. Meclisin en yetkili karar organı- olduğu bazı ülkelerde kralın ya da padişahın yanında
dır. Bu yönetim şeklinde insanların hakları anayasa ile meclis de bulunmaktadır. Yönetimin bu şekilde olduğu
korunur. Herkes hukuk önünde eşittir. Türkiye, ABD ve sistemlere meşruti monarşi denilmektedir. Osmanlı
Fransa cumhuriyetle yönetilen ülkelerden bazılarıdır. Devleti 1876’da ilk anayasanın kabulü ile birlikte meşru-
Türkiye’de 29 Ekim 1923 tarihinde cumhuriyet ilan edil- ti monarşiye geçmiştir.
miştir. Buna göre 1876 yılında Osmanlı Devleti’nde aşağı-
Verilen metne göre aşağıdaki sorulardan hangisi- daki durumlardan hangisinin yaşadığı söylenemez?
nin cevabına ulaşılabilir? A) Halk ilk kez yönetimine katılmıştır.
A) Halk yöneticileri hangi durumlarda değiştirilebilir? B) Osmanlı Devleti tam olarak demokrasiyi uygulama-
B) Seçimler kaç yılda bir yenilenir? ya başlamıştır.
C) Seçmen olma şartları nelerdir? C) Osmanlı devletinde kanun üstünlüğü kabul edilmiş-
D) Cumhuriyet Türkiye’de ne zaman uygulanmaya baş- tir.
lanmıştır? D) Padişahın yetkileri kısmen de olsa kısıtlanmıştır.
12. Demokratik yönetimlerde yöneticilerin seçimleri için
10. Teokrasi yönetim şekline göre ülke dinî kurallara göre belirli aralıklarla genel ve yerel seçimler düzenlenir. 18
yönetilir. Bu yönetim şeklinde de hâkimiyet belli bir yaşını doldurmuş her vatandaş istekleri doğrultusunda
grubun elindedir. Teokrasinin uygulandığı devletlerde yönetimde yer alabilmek için başvuru yaparak aday
yönetim, tanrı adına dinî kuralları uygulayan hükümda- olabilir. Buna da seçme ve seçilme hakkı denir.
rın elindedir. Hükümdar yalnızca Tanrıya karşı sorumlu- Seçimlerin sonuçlarının kesinleşmesinden sonra hak
dur. Yöneticilerin yaptıkları kimse tarafından eleştirile- kazanan bireyler ülke idaresinde halkı temsil ederek
mez ve değiştirilemez. Yöneticiler hem din başkanı çeşitli görevlerde (cumhurbaşkanı, milletvekili, belediye
hem de devlet başkanıdır. Bu yönetim şekli demokratik başkanı ve muhtar) yönetici olarak önceden belirlenmiş
değildir. Teokratik yönetimlerde halkın yönetimde söz görevlerine başlarlar.
hakkı yoktur. Tarihteki ilk örneklerine Sümerlerde rast- Buna göre seçme hakkımızı kullanmak için,
lanan bu yönetim şekli günümüzde uygulayan ülkeler-
I. Belli bir yaşta olma,
den biri de Vatikan’dır.
II. Türk vatandaşı olma,
Buna göre teokrasi ile ilgili,
III. Belli bir eğitim almış olma
I. Devlet demokratik uygulamalarla yönetilir.
özelliklerden hangilerine sahip olmamız gerektiği-
II. Günümüzde uygulandığı ülkeler vardır.
ni söylenebilir?
III. Kişi hak ve özgürlükleri sınırlandırılmıştır.
A) Yalnız I B) Yalnız II
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
C) I ve II D) I ve III
A) I ve II B) I ve III
C) II ve III D) I, II ve III
173
