Page 171 - 6_SOSYAL_TK

6. ÜNİTE 6. Sınıf Sosyal Bilgiler

YÖNETİM BİÇİMLERİNİ ÖĞRENİYORUM

Demokrasinin Temel İlkeleri Açısından Farklı Yönetim Biçimleri
Demokrasi, halkın kendi kendini yönetmesi esasına dayanan bir yönetim şeklidir.
Halkın kendi kendini yönetmesine • Demokratik yönetimlerin temel ilkeleri; millî egemenlik, eşitlik, özgürlük, insan hakla-
demokrasi denir.
rına saygı, katılımcılık ve çoğulculuktur.
• Yönetim, devletlerde en üstün karar verme yetkisi olan egemenliğin nasıl kullanıldığını
ifade eden durumdur. Monarşi, tüm yetkilerin ve güçlerin tek kişide toplanmasıdır.
• Oligarşi, belli bir sınıfın, grubun ya da küçük bir azınlığın egemenliği elinde tuttuğu
Tarihî süreç içerisinde Türk dev- yönetim şeklidir.
letleri sırasıyla; mutlakiyet (mo-
narşi), meşrutiyet, cumhuriyet • Teokrasi, bir ülkede siyasal yapılanmanın, devletin yönetim organlarının tüm siyasal
gibi yönetim biçimleriyle yönetil- ilişkilerinin dinî kurallara göre düzenlenip yürütüldüğü yönetim biçimidir.
di. Orta Asya’da kurulan ilk Türk • Cumhuriyet, egemenliğin kaynağının millete ait olduğu yönetim şeklidir.
devletlerinde devlet yöneticilerine
“kağan”, “han” ya da “hakan”
denilirdi. Ülke bu hükümdarın ve
ailesinin ortak malıydı. Hüküm- Demokrasinin ilkeleri şunlardır:
darlar yönetme ve egemenlik hak- • Millî egemenlik: Halkın, egemenlik yetkisini geçici olarak seçtiği vekiller aracılığı
kını Tanrıdan aldıklarına inanırdı. ile kullanmasıdır.
Osmanlı Devleti’nde Kanunue-
sasi’nin kabulü ile II. Abdülhamit • Özgürlük: Bireylerin başka insanların kişisel haklarını ihlal etmeden dilediği gibi
döneminde anayasal düzene ge- yaşayabilmesidir.
çilmiş oldu. Mebusan Meclisi’nin • Eşitlik: Bütün bireylerin kanun önünde eşit olması ve kimsenin ayrıcalıklı olma-
açılmasından sonra Osmanlı masıdır.
yönetim biçimi meşrutiyet oldu.
Osmanlı’nın yıkılması ile meşruti • Çoğulculuk: Farklı görüşlere, anlayışlara, inanışlara saygı gösterilerek farklı fikir-
yönetim son buldu. Bundan son- lerin yönetime yansımasıdır.
ra yönetim ve egemenlik anlayışı • Çoğunluk: Seçimlerde en çok oyu alan kişinin ya da partinin ülkeyi millet adına
cumhuriyet oldu.
yönetmesidir.
• Katılımcılık: Bireylerin çeşitli görevler ile yönetime katılmasıdır.

Demokrasinin
İlkeleri
Hukukun Üstünlüğü Çoğunluk ve Katılım

Millî Egemenlik Seçimler ve Temsil

Eşitlik Siyasi Partiler

Çoğulculuk

169