Page 21 - 5_sinif_Türkçe_Temel_Kitap

Sözcükler Arası Anlam İlişkileri - 1 1. Bölüm
5VOLTURK-105

3. Yakın Anlamlı Sözcükler
Anlamdaş gibi göründüğü hâlde birbirinin yerini tamamen İkinci cümledeki “dil” sözcüğü ise “insanların düşündük-
tutamayan, yani aralarında küçük anlam farkları bulunan lerini ve duyduklarını bildirmek için kelimelerle veya işa-
sözcüklere yakın anlamlı sözcükler denir. retlerle yaptıkları anlaşma, lisan” anlamındadır. Bu yüz-
Örnekler:
Örnekler: den “dil” sözcüğü sesteştir.
• Yağmur başlayınca hemen içeri geçtik. Fön: Düzeltme işareti (^) olan sözcüklerde okunuş, yazılış
• Misafirlere şimdi kahve yapıyor. ve anlamlar farklı olduğu için sesteşlik özelliği aranmaz.
Örnekler:
Bu cümlelerdeki “hemen” ve “şimdi” sözcükleri, anlamdaş Örnekler:
gibi göründüğü hâlde aralarında küçük anlam farkları bu- kar-kâr, hala-hâlâ, yar-yâr, adet-âdet vb.
lunduğu için yakın anlamlıdır. Fön: Bir sözcüğün temel anlamıyla mecaz anlamı arasında
sesteşlik özelliği aranmaz.
4. Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan sözcük- Örnekler:
Örnekler:
lere eş sesli (sesteş) sözcükler denir. Bu ağır çantayı taşıyamam. (Gerçek anlam)
Örnekler:
Örnekler: Bu kadar ağır konuşmak sana yakışmaz. (Mecaz anlam)
• Yemek yerken dilimi ısırdım. Birinci cümlede “ağır” sözcüğü gerçek anlamda kullanıl-
• Dil, insanlar arasında iletişimi sağlayan bir araçtır. mıştır. İkinci cümlede ise sözcük, mecaz anlam kazan-
İlk cümledeki “dil” sözcüğü; “ağız boşluğunda, tatmaya, mıştır. Bu nedenle bu sözcükler sesteş değildir.
yutkunmaya, sesleri boğumlamaya yarayan etli, uzun, ha-
reketli organ; tat alma organı” anlamındadır.

Etkinlik· 3
Aşağıdaki cümlelerde yer alan eş sesli sözcükleri ikinci anlamları ile eşleştiriniz.

a. Astronot olup Ay’a gitmek istiyorum. Üzüm kütüklerinin dikili bulunduğu toprak parçası.

b. Abimin yaptığı espriye çok güldük. Küp şeklinde tavlada oyun aracı.

c. Dil öğrenmek için Japonya’ya gitti. Çoğu doğuştan, tende bulunan ufak, koyu renkli
leke veya kabartı.
ç. Soğanın zarlarını çıkararak yedi.
Bir çiçek adı.

d. Bu oyunda beni kandırdınız.
Ağzımızdaki tat organımız.

e. İşçiler yolu kazıyorlar. ıslak, kuru karşıtı.

f. İpi aşağı doğru biraz daha sal.
Su veya deniz taşıtı.

g. Akşam çay içince uyuyamıyorum.
Yılın on iki bölümünden biri.

ğ. Babam yirmi beş yaşında evlenmiş. Kendine özgü bir özellik taşıyan zaman parçası.

h. Ayakkabımın bağı düğüm olmuş. Akarsu.

ı. Vites kutusundan gelen devir tekerleklere iletilir. Bir hayvan adı.

19