Page 9 - 5_sinif_Türkçe_Temel_Kitap

1. BÖLÜM 5VOLTURK-101 5. Sınıf Türkçe

GERÇEK / MECAZ / TERİM ANLAM

Sözcükte Anlam Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcükler terim anlamda
Dilin anlamlı en küçük parçasına sözcük (kelime) denir. kullanılmıştır.
Örnekler:
Sözcükler; anlam özelliklerine göre gerçek (temel), mecaz Örnekler:
ve terim anlam olmak üzere üç başlıkta incelenir. • İki noktadan tek doğru geçer.
• Sahnenin dekoru oldukça etkileyiciydi.
1. Gerçek (Temel) Anlam • Son penaltıyı Kerem kullanacakmış.
Bir sözcüğün aklımıza ilk gelen anlamına gerçek anlam Fön (Feci Önemli Not): Bilim, sanat, spor veya meslek dalla-
denir. Sözcüklerin sözlükte yer alan ilk anlamları da ger- rının adları terim anlamlı değildir.
Örnekler:
çek anlamlarıdır. Aşağıdaki cümlelerdeki altı çizili sözcük- Örnekler:
ler gerçek anlamda kullanılmıştır. Mahalledeki marangozun yanında çalışmaya başladım.
Örnekler: (“Marangoz” sözcüğü terim anlamlı değil.)
Örnekler:
• Trende boş kompartıman kalmamış. Fizik dersini çok seviyorum.
• Elma ağacının kuru dallarını budadık. (“Fizik” sözcüğü terim anlamlı değil.)
• Sonunda sobadaki kömürler yandı.
• Esmer, kuru, ince bir adam içeri girdi. Etkinlik· 1
2. Mecaz Anlam Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcük gerçek anlamda
Bir sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı kullanıldıysa cümlenin başına “G”, mecaz anlamda kul-
yeni anlamlara mecaz anlam denir. Aşağıdaki cümlelerde lanıldıysa “M”, terim anlamda kullanıldıysa “T” yazınız.
altı çizili sözcükler mecaz anlamda kullanılmıştır.
Örnekler:
Örnekler: a. Sen bu işte iyice piştin.
• Boş işlerle uğraşacak vaktim yok, dedi. b. Yeni aldığı arabayı da kuzenine satmış.
• Yazarın kuru anlatımı okuyucuyu sıkıyordu.
• Vaktinde değiştirilmeyen kâğıt paralar yandı. c. Bu renk beni pek açmadı.
• Nalan, her şeyi çok ince düşünür. ç. Yazarın son kitabı beni çok sardı.

3. Terim Anlam
Bilim, sanat, spor ya da meslek alanına özel kavramları d. Yapım ekleri, eklendiği kelimenin anlamını de-
karşılayan sözcüklere terim anlamlı sözcükler denir. ğiştirir.
e. Mustafa, dün Türkçe sınavına girmiş.

Etkinlik· 2
Aşağıdaki cümlelerde kullanılan mecaz anlamlı sözcüklerin altlarını örnekteki gibi çizerek sözcükleri yandaki
boşluklara yazınız.

a. Bu sözlerinle beni kırdın. kırdın

b. Sıcak bir gülümseme yeterlidir. …………………………………

c. Haberi duyunca yıkıldım. …………………………………

ç. Bu renk seni pek açmıyor. …………………………………

d. Bu yüzsüzlük de ne oluyor? …………………………………

7